Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος – Απελευθέρωση

Πριν τον πόλεμο (1923-1940)

Στη ταραγμένη αυτή περίοδο μιας τσακισμένης δημοκρατίας γεμάτης κινήματα, οι κάτοικοι του Μαρκοπούλου προσπαθούν να «ημερέψουν» τη γη της Βραώνας που τους είχε διανέμει ο συνεταιρισμός το 1924 ώστε να αποδώσει καρπούς. Το 1927 κτίζετε σε οικόπεδο και με έξοδα του Συνεταιρισμού Μαρκό το σχολείο θηλέων Μαρκοπούλου. Το 1929 λειτουργεί το πρώτο κατάστημα των Ελτά στο Μαρκόπουλο ενώ τον ίδιο χρόνο κατασκευάζετε και ο δρόμος από την διασταύρωση Πόρτο Ράφτη – Βραυρώνας μέχρι την θέση Λιβάδι. Οι κάτοικοι δούλεψαν δωρεάν και τα υλικά αγοράστηκαν με χρήματα του συνεταιρισμού. Το 1931 ολοκληρώνετε η σκυρόστρωση της οδού Μαρκόπουλο- Πόρτο Ράφτη και σκυροστρώνετε η πλατεία και μερικοί δρόμοι στο Μαρκόπουλο. Το 1933 ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Μαρκοπούλου συνεχίζει τις εξαγωγές του στα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου με την εμπορική ονομασία «ΜΑΡΚΟ». Το 1937 εφαρμόζετε μετά από αρκετές αλλαγές το ρυμοτομικό σχέδιο . Το 1938 ιδρύετε η φιλαρμονική Μαρκοπούλου. Το 1940 πέντε μήνες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος επιταχτήκαν τα 2/3 των αλόγων και τον μουλαριών από τον στρατό.

Πόλεμος

Στις 28 Οκτωβρίου 1940 οι ιταλοί κηρύττουν τον πόλεμο στην Ελλάδα. Με το που άρχισαν να κτυπούν οι καμπάνες όλοι οι κάτοικοι μαζευτήκαν στην πλατεία του χωριού , όπου και κλίθηκαν οι κληρωτοί για κατάταξη. Την επόμενη μέρα ο στρατός επίταξε για τις ανάγκες του από το Μαρκόπουλο 693 πρόβατα και 12.000 οκάδες βρώμη και κριθάρι. Στις 30 Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός ολοκλήρωνε την σύμπτυξη των μονάδων προκάλυψης και στα μέσα του Δεκεμβρίου έχει απελευθερώσει την Β. Ήπειρο. Τον Ιανουάριο του 1941 οργανώνονται συσσίτια στο Μαρκόπουλο για τους άπορους. Στις 6 Απριλίου 1941 κηρύσσουν των πόλεμο και οι γερμανοί στην Ελλάδα . Το πρωί της 27η Απριλίου οι γερμανοί μπαίνουν στην Αθήνα λίγες ώρες αργότερα έρχονται και στο Μαρκόπουλο.

Κατοχή

Οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν τα δυο δημοτικά και τις αποθήκες του συνεταιρισμού για στρατώνες και επιστάξανε ακόμα 375 σπίτια στο Μαρκόπουλο , τα περισσότερα μερικώς αφού άφηναν στους ιδιοκτήτες μερικά δωμάτια για να μένουν. Τον Φεβρουάριο του΄42 έχουμε αλλαγή διοίκησης ,φεύγουν οι Γερμανοί και έρχονται οι Ιταλοί στο Μαρκόπουλο. Σε όλη την διάρκεια της κατοχής ο κόσμος υπέφερε από μεγάλη πείνα η οποία κορυφώθηκε το 1942. Η κατάσταση καλυτέρεψε το ΄43, τα παιδικά συσσίτια και τα τρόφιμα στις άπορες οικογένειες συνεχιζόντουσαν χωρίς διακοπή. Στο Μαρκόπουλο αν και υπήρχε υποσιτισμός από την πείνα δεν πέθανε κανένας. Τον Σεπτέμβριο του ΄43 η Ιταλία παραδίδετε , οι Ιταλοί φεύγουν και ξανάρχονται οι Γερμανοί μέχρι και τις αρχές Οκτωβρίου του ΄44 οπότε και αποχωρούν οριστικά. Από την αρχή του πολέμου το 1940 μέχρι και το τέλος 1945 ο φόρος αίματος που πλήρωσε το Μαρκόπουλο ανέρχεται στους 24 πεσόντες και αρκετούς τραυματίες.

Τα επόμενα Χρόνια

Από τον Οκτώβριο του ΄44 την ευθύνη για την τήρηση του νόμου την ανέλαβαν αριστεροί αντάρτες φερόμενοι από αλλού. Στις 7 Ιανουαρίου αγγλικός στρατός εισέρχεται στο Μαρκόπουλο οπότε και αποχωρούν οι αριστερές ομάδες. Από τον 1946 έως το 1949 και ενώ ο υπόλοιπος κόσμος ανασυγκροτείτε η Ελλάδα μπαίνει στην δίνη ενός αδελφοκτόνου πολέμου. Από αυτόν τον παραλογισμό 12 άτομα σκοτώθηκαν από το χωριό. Το 1947 βουλιάζει το ατμόπλοιο «χειμάρα» στην χαμολια. Οι επιβαίνοντες στο πλοίο ήταν 600 ψυχές εκ των οποίων οι 390 πνίγηκαν.

Δημήτρης Μαντάλας